Gayriresmî bir rehber

Bu rehber hakkında

Gjakova’nın eski şehrine kişisel, gayriresmî bir rehber — çarşısı, camileri ve onları biçimlendiren Osmanlı ve İslam geçmişi.

Bu, batı Kosova’da, eski kültürü hâlâ çarşısında, camilerinde ve dağlık çevresinin taş evlerinde yaşayan bir şehir olan Gjakova’ya yavaş bir rehberdir. Özellikle eski şehir üzerinde ve şehre biçimini veren Osmanlı ve İslam mirası üzerinde durur.

Her cazibe noktasının peşinden koşmak yerine rehber dikkatle ilerler: az sayıda yer, iyi anlatılmış, tek bir tarih ipliği üzerine kurulmuş. Amaç, eski şehri zanaatkârlarının okuduğu gibi okumanıza yardımcı olmaktır — sabırla ve kalıcı olana saygıyla.

Neden Gjakova

Kendini hatırlamış bir şehir

Hepsi taştan, çatılı ve bahçeli 2.000 evden oluşan, bayındır ve hoş bir kasaba … zengin biçimde bezenmiş iki ulu cami, birkaç mescit, kurşun çatılı birkaç han, hoş bir hamam ve bülbül yuvası gibi yaklaşık 300 dükkân.
Evliya Çelebi, Seyahatnâme · 1662

O 300 dükkân, işte Büyük Çarşı — gezgin onları saydığında çoktan bir asırlıktı ve “binbir çeşit zanaatla” doluydu. 1999’da tek bir hafta içinde büyük bölümü yandı; hâlâ yürüyebileceğiniz o sokaklarda, dükkân dükkân yeniden inşa edildi. Yanında Hadım Kütüphanesi yer alıyordu; rafları, çoğu ziyaretçinin var olduğunu bile bilmediği bir edebiyatı barındırıyordu — Arap harfleriyle yazılmış Arnavutça — ta ki elyazmaları aynı yangında kaybolana dek. Gjakova, kendini birden çok kez, bilinçli olarak hatırlamak zorunda kalmış bir şehirdir — ve onu yürümeyi bir tür yeniden kazanım gibi hissettiren de tam budur.

Evliya Çelebi’nin Seyahatnâme’sinin başlık sayfası; 1662 tarihli gezgin anlatısı.
Evliya Çelebi’nin Seyahatnâme’si (1662), burada alıntılanan anlatı. Evliya Çelebi (Atatürk Kitaplığı)Wikimedia CommonsPublic domain
Priştine Gjakova
Gjakova Kosova’nın neresinde

Arkasındaki kişi

Rehberi Yunus Andreasson hazırlıyor — bir fotoğrafçı (andreassonphoto.com), tarihçi ya da yerel bir otorite değil. Son on yılda tekrarlanan ziyaretlerden doğdu: eski mahallede uzun yürüyüşler, orada yaşayan insanların sıcaklığı ve meraklı bir ziyaretçiye şehirlerinin geçmişi hakkında cömertçe öğrettikleri.

Bu yüzden onu kesin bir anlatı değil, bir gezginin notları olarak okuyun. Mümkün olan yerde yayımlanmış kaynaklara ve yerel araştırmalara dayanır — ama tüm hatalar bana aittir ve düzeltmeler memnuniyetle karşılanır.

Site yapım aşamasında. Yerler, fotoğraflar ve hikâyeler gelmeye devam edecek.

Eski şehirde, bir ışık huzmesiyle aydınlanan, sık yapraklar arasından yükselen taş bir merdiven.
Eski şehirde merdivenler. Yunus Andreasson@andreasson.photo