Kulla e Sahatit

Një çarshi jeton sipas orës, dhe për shekuj Gjakova e mati kohën nga një kullë. Kulla e Sahatit — Sahat Kulla — qëndron disa hapa larg Xhamisë së Hadumit, në një vend që qyteti i vjetër ende e quan Fusha e Sahatit. Kulla që sheh është e re; roli që luan është shumë i vjetër.

Në Fushën e Sahatit

Kulla e parë e sahatit u ngrit më 1597, menjëherë pas xhamisë, në vitet kur çarshia po zinte vend. Ishte instrument pune po aq sa stoli: kadrani dhe këmbana hapnin ditën e tregtarëve, shënonin orët e namazit dhe lajmëronin mbylljen e tezgave. E ndërtuar prej guri dhe e kurorëzuar me një këmbanore druri nën një çati plumbi, ajo i dha një qyteti të rrafshët një pikë referimi vertikale, që mund ta gjeje nga çdo rrugicë.

Një këmbanë e marrë në Mal të Zi

Plaga e parë erdhi me Luftërat Ballkanike. Më 1912, kur forcat malazeze morën Gjakovën dhe çarshia digjej, këmbana dhe mekanizmi i orës u morën e u çuan në Mal të Zi dhe nuk u kthyen më. Ora heshti, dhe qytetit i mbeti një kullë që s’e mbante më kohën.

E rrënuar dhe e rikthyer

Ajo që mbeti nuk i mbijetoi luftës tjetër. Kulla u shkatërrua më 1999, bashkë me çarshinë përreth. Kur Kosova iu vu rindërtimit, kulla e sahatit u ngrit edhe një herë — e rindërtuar sipas fotografive të vjetra të arkivit të qytetit, afër njëqindvjetorit të vitit 1912, kur ishte grabitur për herë të parë. Burimet nuk pajtohen për vitin e saktë të punimeve, diku nga mesi i viteve 2000 deri në fillim të viteve 2010, dhe kulla e re, për ta thënë troç, është ndërtim modern. Por silueta është besnike, dhe Gjakova e ka sërish horizontin e vet.

Çfarë të vëresh

Kulla e sotme ngrihet rreth tridhjetë metra, gur poshtë dhe një këmbanore druri me kapak plumbi sipër, në shoqëri me xhaminë dhe Muzeun Etnografik në krye të çarshisë. Ora ka qenë tekanjoze që nga kthimi — shpesh e ndalur, herë pas here e ndrequr — gjë që, disi, duket e përshtatshme. Një kullë që humbi këmbanën në një luftë dhe trupin në një tjetër e ka fituar, ndoshta, të drejtën ta mbajë kohën me pak lirshmëri.